تبلیغات
شهر رمضان الذی انزلت فیه القرآن - همه چیز درباره روزه و روزه داری


شهر رمضان الذی انزلت فیه القرآن

روزه گرفتن چه تأثیری در سلامتی ما دارد؟     

روزه داری اگر با اصول درست تغذیه انجام شود، پس از پایان ماه مبارك باعث كاهش میزان كلسترول، كاهش وزن، بهبود فشارخون، كاهش اضطراب و افسردگی خواهد شد، اما الگوی نادرست تغذیه در این ماه به دلیل زمان زیادی كه معده خالی از موادغذایی است می تواند مشكلات متعددی به علت گرسنگی و تشنگی و پس از آن پرخوری ایجاد كند.
به عنوان مثال سوءهاضمه، سردرد، احساس بی حالی و كسالت پس از افطار ازجمله نشانه های شیوه تغذیه نادرست در ایام روزه داری است. این مسئله اگر تا پایان ماه رمضان ادامه پیدا كند نه تنها درسلامت افراد نقش مؤثر نخواهد داشت بلكه باعث ایجاد بیماری های دستگاه گوارش، عوارض قلبی وعروقی، افزایش چربی خون و حتی افزایش وزن خواهد شد.


 برای ماه رمضان چه نوع تغذیه ای را توضیه می كنید؟
برنامه غذایی ماه رمضان باید متنوع و متعادل باشد به طوری كه تمام مواد غذایی مورد نیاز حفظ سلامت و انرژی بدن در آن گنجانده شده باشد. نان، غلات، میوه ها و سبزیجات، گوشت و حبوبات، تخم مرغ و لبنیات ازجمله این موادغذایی هستند كه باید در سه وعده غذایی شامل سحر، افطار و شام مصرف شود.
نباید با مصرف بیش از حد موادغذایی چرب و شیرین مثل زولبیا، بامیه، حلوا، شله زرد و غیره در این ماه اشتهای خوردن موادغذایی مقوی و اصلی را از دست بدهیم. تأمین نشدن نیازهای اساسی بدن، مقاومت افراد را در برابر بیماری ها كاهش می دهد و آنها در معرض ابتلا به بیماری های گوناگون قرار می گیرند.
اگر یك فرد تمام موادغذایی مورد نیاز بدن خود را ازآشامیدنی ها گرفته تا لبنیات و پروتئین های مختلف بلافاصله در لحظه افطار بخورد، دستگاه گوارش خود را از حالت تعادل خارج می كند و به بیماری های دستگاه گوارش مبتلا خواهد شد. به همین دلیل باید در لحظه سحر، افطار و شام وعده های غذایی بصورت كم حجم و مفید صرف شود.


 بهتر است با چه غذاهایی افطار كنیم؟
برای شروع افطار، نوشیدن مایعات گرم مانند شیر، چای و آب به همراه چندعدد خرما بهترین شیوه تغذیه خواهدبود، البته علاوه بر این می توانید نان و پنیر و سبزی و یا دیگر لبنیات مورد استفاده در صبحانه را به عنوان افطار تناول كنید، اما هرگز شام را همزمان با افطاری نخورید. مناسب ترین زمان برای خوردن شام، دوساعت پس از افطار است كه معده با حجم زیادی از غذا انباشته نشود. از این زمان تا هنگام خوردن سحری سعی كنید با نوشیدن فراوان مایعات میزان آب بدن خودرا در طول روز درسطحی متعادل قرار دهید.


چه كسانی نباید روزه بگیرند؟

دیابت و روزه
دكتر رضا رجبیان استاد دانشگاه و فوق تخصص غدد معتقد است: بیماران دیابتی كه چاق هستند و اضافه وزن دارند و بدون مصرف دارو قندشان كنترل می شود، بهتر است روزه بگیرند، اما در سحر و افطار زیاد نخورند.
وی می گوید: كسانی كه مجبورند انسولین تزریق كنند، در هر سنی كه باشند، بهتر است روزه نگیرند.
به اعتقاد وی، بیماران دیابتی كه با روزه گرفتن دچار نوسانات شدید قند خون می شوند، باید در بین روز قند خونشان را كنترل كنند (چه توسط گلوكومتر چه توسط آزمایشگاه فرقی نمی كند)، زیرا ممكن است كه نوسانات به دو صورت پایین افتادن قند یا بالا رفتن شدید بروز كند كه هر دو حالت برای بیمار خطرناك است.
بنابراین در صورتی كه با روزه گرفتن دچار نوساناتی شوند كه قند خون متغیر باشد، لازم است كه تجدید نظر كنند و روزه نگیرند.
دكتر رجبیان یادآور می شود: آن دسته از بیماران دیابتی كه داروی خوراكی مصرف می كنند، در مواردی كه تحت نظر پزشك روزه بگیرند، منعی برایشان وجود ندارد.
این استاد دانشگاه با تأكید به اینكه روزه برای سالم سازی روح و جسم است و آشنایی با فلسفه روزه گرفتن مهمترین عاملی است كه انسان را به فواید روزه می رساند، تصریح می كند: بیماران و افراد سالم فرقی نمی كند، تمام روزه داران باید در ماه رمضان از پرخوری و مصرف بیش از حد مواد قندی، چربی و … پرهیز كنند و اعتدال در مصرف مواد غذایی را رعایت نمایند.

كلیه های شما در رمضان
بیشترین پرسش و مراجعه به متخصصان كلیه در ماه مبارك رمضان به خاطر سنگ كلیه است و این سؤال همیشه مطرح است كه آیا روزه برای سنگ كلیه ضرر دارد؟
** دكتر رضا مهدوی استاد اورولوژی دانشگاه علوم پزشكی و فوق تخصص پیوند كلیه در این باره می گوید: اگر كسی كلیه اش سنگ ساز است و این سنگ سازی به صورت فعال می باشد و نیاز به مصرف مایعات فراوان دارد، نمی تواند روزه بگیرد، اما اگر فردی قبلاً سنگ كلیه داشته و دفع شده است و الان كلیه اش سنگ ندارد و سنگ سازی فعال هم ندارد، می تواند روزه بگیرد.
وی افزود افرادی كه اوره و كراتینین آنها به هر علتی افزایش یافته و بالاست نباید روزه بگیرند.
و یا در صورتی كه بیمار مبتلا به عفونتهای ادراری باشد، پروستات بزرگ داشته باشد، یا دچار برگشت ادرار شده باشد و یا به درجاتی از بی اختیاری ادرار مبتلا باشد، منعی برای روزه گرفتن ندارد.

پیوند كلیه و روزه
دكتر مهدوی برای بیماران پیوندی كه باید در روز چند نوبت دارو مصرف كنند و داروهایشان حیاتی است، روزه را جایز نمی داند و شرایط این بیماران را خاص اعلام می كند.

سنگ سازان بخوانند
این استاد دانشگاه توصیه می كند: بیمارانی كه سابقه سنگ سازی دارند، حتماً باید در وعده های سحر و افطار و فاصله بین افطار و سحر مایعات بیشتر (آب و چای كمرنگ) بنوشند.
بیمارانی كه تحت درمان با داروهایی هستند كه زمینه سنگ سازی را بیشتر می كند یا بیماران كلیوی كه به بیماریهای خاصی كه زمینه سنگ سازی را افزایش می دهد یا در طول روز تعریق زیاد دارند، باید برنامه خود را طوری تنظیم كنند كه دچار تعریق نشوند و در فاصله افطار تا سحر كمبود مایعات را جبران نمایند.

دستگاه گوارش در رمضان
دكتر داوود شریفی فوق تخصص بیماریهای گوارش و استاد دانشگاه علوم پزشكی در پاسخ به این سؤال كه بیماران گوارشی در ماه رمضان چه شرایطی دارند، می گوید: اكثر بیماریهای گوارشی با روزه منافات دارد، مثل زخمهای دستگاه گوارش، هپاتیتها، سیروزها، سوء جذبها و هر نوع سرطانی كه در هر یك از اعضای گوارش مثل كبد ، لوزالمعده، كیسه صفرا، مری، معده و… باشد، بیمار را از روزه گرفتن معاف می كند.

روزه مشروط
اما بعضی از بیماران گوارشی به طور نسبی و مشروط می توانند روزه بگیرند، مثل كسانی كه ریفلاكس معده (برگشت اسید معده)، سوزش پشت جناغ سینه، احساس تلخی و ترشی در دهان، احساس نامطبوع در ناحیه معده و سردل و یا احساس پری معده قبل از غذا دارند.
در مورد افرادی كه دچار ورم مری، معده و اثنی عشر هستند و داروهای قبل از غذا و بعد از غذا مصرف می كنند، ممنوعیت مطلق وجود ندارد و می توانند با مصرف دارو طبق دستور پزشك در سحر و افطار، روزه بگیرند، اما همین افراد اگر دچار درد یا خونریزی شدند، نباید روزه بگیرند.
اگر بیمار خونریزی به صورت استفراغ خونی یا مدفوع قیری شكل داشته باشد، احتمال خونریزی مری و معده و اثنی عشر وجود دارد كه با مشاهده هر یك از این علایم نباید روزه بگیرند.
اما اگر سوزش یا درد قابل تحمل باشد و دارو هم مصرف كند، به شرط آنكه علایم در روزهای بعد شدیدتر نشود، می توانند روزه بگیرند و یا روز درمیان روزه بگیرند.
بیمارانی كه دچار بیماریهای گوارشی شدید نیستند باز هم مجازند روزه بگیرند.
در صورتی كه مری، معده و اثنی عشر فقط ورم داشته باشد، اما زخم نباشد، روزه گرفتن مانعی ندارد، اما اگر در اندوسكوپی زخم دیده شود نباید روزه بگیرند.
افرادی كه مبتلا به كولیتهای عصبی یا روده تحریك پذیر هستند (اسهالهای مزمن) می توانند به طور مشروط روزه بگیرند. یعنی اگر علایم نسبت به روزهای قبل بیشتر نشده باشد روزه عیبی ندارد، اما اگر به طور مثال چهار بار اجابت مزاج هشت بار شده باشد، نباید روزه بگیرند، چون آب بدن كاهش شدید یافته و شوك و غش دست می دهد.

مطلقاً ممنوع
دكتر شریفی روزه را برای بیمارانی كه در اندوسكوپی مری و معده و اثنی عشر آنها زخم دیده شده (چون با رادیوگرافی زخم مشاهده نمی شود) و زخم ثابت شده دارند و بهبود پیدا نكرده و یا عود كرده، ممنوع اعلام می كند.
همچنین مبتلایان به سرطانهای معده، سرطان روده بزرگ، كولیتهای اولروز (خونریزی دهنده)، مبتلایان به سنگ كلیه و صفرا كه سنگ در حال حركت و مهاجرت باشد، بیماریهای كبدی و ورم كبد كه آنزیمهای كبدی بالاست و مراحل حاد هپاتیت C-B-A و بیماریهای هپاتیت خود ایمنی كه در خانمها بیشتر دیده می شود، بیماریهای مزمن كبدی، سرطانهای كبد، سرطانهای لوزالمعده، ورم حاد و مزمن لوزالمعده كه در اثر حركت سنگ صفراوی به وجود می آید و پانكراتیت حاد نامیده می شود، نیز به اعتقاد وی به هیچ وجه نباید روزه بگیرند، چون روزه باعث تشدید علایم بویژه خونریزی در بیمار شده و كم خونی شدید مشكلات و عوارض جدی به دنبال خواهد داشت.

توصیه های گوارشی
این فوق متخصص گوارش به بیمارانی كه در ماه رمضان روزه می گیرند توصیه می كند:
- از مصرف غذاهای محرك، غذاهای تریتی و خمیری مثل آبگوشت، شله، حلیم، ماكارونی پرهیز كنند به جای آن غذاهای خشك مثل برنج، نان، گوشت مصرف نمایند.
- میوه در حدی كه ویتامین به بدنشان برسد، مصرف كنند میوه هایی مثل هلو، سیب و موز رسیده مفید است، اما میوه های پرحجم مثل هندوانه، خربزه و طالبی توصیه نمی شود.
- داروهای تجویز شده توسط پزشك را صحیح مصرف كنند و با پزشك خود نیز مشورت نماید.

قلب شما در رمضان
دكتر هوشنگ فروهی متخصص قلب و عروق و استاد دانشگاه آزاد درباره بیماران قلبی و روزه داری اضافه می كند: بیمارانی كه سكته قلبی جدید داشته اند، نباید روزه بگیرند.
این استاد قلب و عروق علت ناتوانی در روزه گرفتن را غلیظ شدن خون و نیاز به مایعات فراوان در بیماران قلبی می داند و اضافه می كند:
كسانی كه زمینه غلظت خون و زمینه سكته دارند، بهتر است روزه نگیرند.
به اعتقاد وی، این بیماران باید در طول روز مایعات كافی مصرف كنند تا خونشان غلیظ نشود، زیرا در صورت افزایش غلظت خون، احتمال سكته مجدد وجود دارد.

تكلیف جراحی شده ها چیست؟
دكتر فروهر خاطرنشان می كند: كسانی كه سه ماه از عملشان گذشته باشد و تحت نظر پزشك معالج باشند، می توانند روزه بگیرند، اما باید از نظر مصرف دارو و غذا مراعات كنند كه دارو به موقع مصرف شود و غذا نیز زیاد نخورند كه فشار بیشتر به قلبشان وارد نشود.
افرادی كه چربی خونشان زیاد است تا هنوز دچار بیماری قلبی نشده اند، می توانند روزه بگیرند و برایشان مفید است، چون با روزه صحیح چربی خون كاهش پیدا می كند، اما اگر بیمارانی كروز دارند، بهتر است روزه نگیرند. البته در تمام موارد مشورت با پزشك معالج توصیه می شود.
دكتر فروهر در خصوص بیماران قلبی كه دریچه مصنوعی و پیس میكر (باطری) دارند یا به خاطر جلوگیری از لخته شدن خون داروی رقیق كننده مصرف می كنند، توضیح داده و می گوید: این بیماران هیچ منعی برای روزه گرفتن ندارند، اما اگر لخته در رگهای پا وجود داشته باشد، با توجه به خطر حركت لخته، بهتر است روزه نگیرند.

* توصیه های قلبی
- چربی و نمك و قند و كالری ها را در ماه رمضان افزایش ندهند و غذای سبك بخورند.
- سعی كنند از خشك شند آب بدن جلوگیری كنند، به خصوص امسال كه ماه رمضان با هوای گرم همراه است.
- مراقب باشند زیاد عرق نكنند تا غلظت خونشان افزایش نیابد (در ساعات گرم روز از منزل بیرون نروند.)
- از پرخوری پرهیز نمایند.
- مایعات، سبزیجات، میوه به اندازه كافی مصرف نمایند.
- با پزشك معالج خود مشورت كنند.

نگاههای آسمانی و رمضان
دكتر عباس عظیمی متخصص بینایی و دانشیار دانشگاه علوم پزشكی در خصوص ماه رمضان و حفظ سلامت بینایی اعتقاد دارد: كسانی كه چشمان نسبتاً ضعیف از نوع نزدیك بینی پاتولوژیك یا بیماریزایی دارند و قدرت سیستم بینایی آنها به حدی است كه با برداشتن عینك قادر به دیدن نیستند، بر طبق فتاوی معتبر گرفتن روزه برایشان جایز نیست.
وی می گوید: هر عاملی كه باعث می شود سیستم چشم و بینایی دچار اختلال شود، حتی روزه گرفتن، جایز نمی باشد، اما اگر كسانی علیرغم داشتن چشمان ضعیف از بدن سالم و نیز بافت چشمی پرقدرتی برخوردارند و در صورت گرفتن روزه علایمی همچون تاری چشم، سردرد و سوزش چشمی برایشان به وجود نمی آید، گرفتن روزه مجاز است.
به اعتقاد دكتر عظیمی، بیماران در تمام موارد و اینكه روزه بگیرند یا نگیرند بهتر است با متخصص مربوطه مشورت كنند.
كودكان و نوجوانانی كه در حال رشد هستند و دارای چشمان ضعیفی می باشند اگر سیستم بدنی شان توان روزه ندارد، قطعاً این وضعیت بر چشم آنها نیز اثر خواهد گذاشت و نباید روزه بگیرند، چون نیاز به تغذیه مناسب و كافی دارند.
كسانی كه تجربه ضعیف تر شدن چشمان را در ماههای رمضان گذشته دارند و متوجه این حقیقت شدند كه با روزه گرفتن چشمهایشان ضعیف تر شده، باید با احتیاط روزه بگیرند.
* توصیه های چشمی
دانشیار دانشگاه علوم پزشكی تصریح می كند:برای اطمینان از اینكه روزه داری بر سیستم بینایی اثر سوء نمی گذارد توصیه می شود: هنگام سحر موادغذایی، سبزیجات، میوه، به خصوص آب سیب، پرتقال، هویج و كلاً موادی كه دارای ویتامین های A،B،C، و تركیبات آن هستند و موادی كه حاوی كلسیم و فسفر فراوان می باشند، مصرف كنند.
در سفره سحر و افطار هرم غذایی لحاظ شود و سه رنگ سبز و قرمز و سفید حتماً در برنامه غذاهای افطار و سحر قرار گیرد. (سبزی، گوشت و مواد پروتئینی و لبنیات) زیرا سرشار از ویتامینهای یاد شده و كلسیم است.
وی یادآور شد: گوجه فرنگی بهترین منبع ویتامین Cاست كه نه تنها سیستم چشم و بینایی را حفاظت می كند و عوامل اجرایی مؤثر در ایمنی چشم را بالا می برد، بلكه بافتهای چشم از جمله صلبیه را قوی می سازد.
* آرامش اعصاب در رمضان
دكتر حمید صالحپور روانپزشك و مشاور پژوهشی بهزیستی به نكته مهمی درباره بیماران روانپزشكی اشاره كرده و می گوید:
بعضی از بیمارانی كه تحت معالجه روانپزشكی هستند و داروهای عمده مصرف می كنند، چون با مصرف این داروها دچار عوارض دارویی می شوند، نمی توانند روزه بگیرند.
وی عوارض داروها را كاهش شدید ترشحات سیستم گوارشی و در نتیجه خشك شدن و ترك ترك شدن زبان بیمار عنوان كرده و كاهش و افت فشار خون را عارضه دیگر این داروها می داند و به همین دلیل معتقد است كه این بیماران نمی توانند روزه بگیرند.
دكتر صالحپور اضافه می كند: مصرف زیاد مایعات و آب در سحر نمی تواند در طول روز آب بدن را تأمین كند، چون آب مصرفی خیلی سریع رفع می شود و ذخیره نمی گردد، بنابراین بیماران اعصاب نمی توانند عوارض دارویی را خنثی نمایند.
این روانپزشك متذكر می شود: بیمارانی كه داروهای عمده روانپزشكی مصرف می كنند و سایكوتیك هستند و اختلال عمده روان پزشكی (پسیكوتیك) دارند از لحاظ پزشكی قانونی و همچنین خود به خود از نظر شرعی از روزه گرفتن معافند.
به اعتقاد وی، این بیماران هم به دلیل خود بیماری (سایكوز) و مصرف مواد دارو یی و عوارض آن نمی توانند روزه بگیرند.
دكتر صالحپور یادآور می شود: در اختلالات (نوروتیك) بیماریهای عصبی معمولی روزه اشكالی ندارد، اما در بیماریهایی مثل آلزایمر، انواع دمانی (زوال عقلی) یا نسیان و اختلال جنون (سایكوز) از روزه گرفتن معاف می باشند.
* سال اولی ها
دكتر سیمین پرتوی فوق تخصص تغذیه و گوارش كودكان و استاد دانشگاه علوم پزشكی در پاسخ به نگرانی والدینی كه فرزندانشان برای اولین بار روزه می گیرند، می گوید: والدین باید بیشتر به رشد بچه هایشان و تحمل آنها نگاه كنند نه به سن و سالشان و وزنشان.
بعضی بچه ها وزن خوبی دارند، اما طاقت روزه گرفتن ندارند و یا بالعكس، تشخیص با پدر و مادر و پزشك معالج است.

بچه ها ممنوع
به اعتقاد دكتر پرتوی، دیابتی ها كه طاقت كم آبی ندارند و مرتب باید آب و مایعات بنوشند.
بچه هایی كه دیابت بی مزه دارند(دیابتی كه مثل مرض قندیها قند خون بالا نمی رود اما عطش زیاد دارند و در روز چند بطری آب می نوشند، ادرارشان زیاد است و ضعیف و لاغر هستند.
بچه هایی كه دچار بیماریهای مزمن كلیوی، گوارشی، سوء جذب، سیروز كبدی، بیماریهای نقص ایمنی مزمن هستند یا باید مرتب دارو مصرف كنند و آنتی بیوتیك بخورند.
بچه هایی كه دچار تهوع، استفراغ، درد معده و یا سابقه خونریزی و زخم معده داشته باشند كه گرسنگی باعث تحریك آن می شود.
بچه هایی كه هپاتیت حاد گرفتند و یا دچار پنومونی و عفونت ریه هستند یا تب مالت دارند و … از روزه گرفتن معافند.

برای شما روزه مفید است
بچه هایی كه سالم هستند و وزن اضافی دارند و می توانند با تنظیم وضع تغذیه و ساعات غذایی در ماه رمضان، برنامه همیشگی تغذیه خود را تنظیم كنند كه منجر به كاهش وزن اضافی آنها شود، روزه برایشان بسیار مفید است.

توصیه های لازم برای بچه های روزه گیر
دكتر پرتوی به چند نكته مهم اشاره كرده و تصریح می كند:
با توجه به اینكه بچه ها برای رشدشان نیاز به غذای كافی و مناسب دارند با ید سحرها غذای با كیفیت بخورند.
والدین از دادن غذاهای شور مثل خیارشور، سوسیس، كالباس و غیره به بچه ها خودداری كنند.
گردو و خرما را از سفره افطار حذف نكنند.
بچه هایی كه ظاهرشان خوب است، اما با یكی دو روز روزه گرفتن دچار تهوع و استفراغ و معده درد می شوند، بهتر است روزه نگیرند.
بچه هایی كه اسهال حاد دارند و بدنشان كم آب است، بهتر است تا بهبود كامل روزه نگیرند.
میوه و مایعات حتماً در فاصله بین افطار و سحر مصرف كنند و سوپ هم در وعده های غذایی سحر و افطار بخورند تا دچار یبوست نشوند. روغن زیتون نیز برای جلوگیری از یبوست برای بچه ها و بزرگترها توصیه می شود.

نوشته شده در شنبه 24 مرداد 1388 | ساعت 07:33 ب.ظ | توسط بنیامین |نظرات |


قالب وبلاگ : فقط بهاربیست